Skip to content

-Stroomvoorziening onder digitale spanning

De webpublicatie hiervoor ging over de risico’s van de toename van houtstook, naar aanleiding van een brief die ik hierover schreef aan de rijksoverheid. Aanleiding was het feit dat als gevolg van de problemen met de aardgaswinning in Groningen, er een versnelde transitie zal komen van aardgas als energiebron naar alternatieven zoals wind- en zonne-energie en verbranding van biomassa zoals houtstook. De gevolgen van het realiseren van de transitiedoelstellingen in betrekkelijk korte tijd, worden zwaar onderschat. Zonder betere regelgeving kunnen de risico’s van houtstook toenemen, met name in dichtbevolkte gebieden. Het mag duidelijk zijn dat dit alles te maken heeft met leefomgeving en dat geldt dus ook voor de stroomvoorziening. Afgelopen week publiceerde de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) een advies, met een analyse van de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening in ons land. Het advies is voortgekomen uit een verzoek van de regering om te adviseren over de betrouwbaarheid van ‘vitale processen’ en zou iedere burger aan het denken moeten zetten (1).

Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur
De Rli is een adviescollege voor regering en parlement op het brede domein van de fysieke leefomgeving. De raad is onafhankelijk en adviseert gevraagd en ongevraagd over hoofdlijnen van beleid, inzake de duurzame ontwikkeling van de leefomgeving en infrastructuur zoals milieu en klimaat, wonen, natuur, voedsel en energie-infrastructuur etc. Leefomgeving wordt steeds belangrijker en het is goed dat de overheid hierover in onze complexe samenleving deskundig en onafhankelijk wordt geadviseerd. Op 15 maart 2018 werd het advies ‘Digitalisering zet betrouwbaarheid stroomvoorziening onder druk’ aangeboden aan de regering en het parlement (2). Conclusie is dat de stroomvoorziening steeds meer verweven raakt met digitale technologie. Dat heeft voordelen, maar ook nadelen. In het verleden heb ik in diverse publicaties aandacht besteed aan zowel de voordelen als de risico’s van digitalisering. De in mijn visie doorgeschoten afhankelijkheid van computertechnologie, kan leiden tot excessen als digitale verlamming en cybercriminaliteit. Cybercriminelen kunnen bijvoorbeeld infrastructurele projecten hacken en manipuleren met alle gevolgen van dien.

Kwetsbaarheden stroomvoorziening
De Rli analyseerde de kwetsbaarheden die in het elektriciteitssysteem ontstaan, door het voortgaande proces van digitalisering. Het gaat daarbij om méér dan alleen de dreiging van moedwillige verstoring van de stroomvoorziening door cybercriminaliteit. Het gaat bijvoorbeeld ook om de potentiële gevolgen van softwareontwerpfouten en van onvoorzien ‘gedrag’ van autonome systemen, die de stroomvoorziening in toenemende mate reguleren. De stroomvoorziening wordt steeds afhankelijker van kwetsbare digitale voorzieningen. De analyse maakt duidelijk dat de digitalisering van het elektriciteitssysteem nieuwe risico’s met zich meebrengt voor de betrouwbaarheid waar onze stroomvoorziening om bekend staat. Het advies bevat een aantal aanbevelingen, zoals de noodzaak van nader onderzoek naar de gevolgen van digitalisering voor de betrouwbaarheid van de stroomvoorziening, het scheppen van een kennisinfrastructuur en goede Europese samenwerking. Omdat er nog veel onzekerheden bestaan, is extra expertise nodig van partijen die van buiten de elektriciteitssector afkomstig zijn en beschikken over kennis van de risico’s rond digitalisering, die zich niet beperkt tot cybersecurity. De analyse en conclusies zijn ook voor christenen nuttig, want aandacht voor natuur, klimaat en milieu en het streven naar duurzaamheid zijn belangrijk in het licht van Bijbels rentmeesterschap. Ik kan de informatie en het advies, dat te vinden is op de website van de Rli, van harte bij de lezers aanbevelen (3).

Als ik deze publicatie op mijn website plaats, is een ander aspect van leefomgeving in het nieuws. Diverse landelijke media melden dat het ministerie van Economische Zaken overweegt om straling van zendmasten landelijk aan banden te leggen. Door de invoering van het 5G systeem wordt een wildgroei aan antennes verwacht, onder meer in lantaarnpalen en bushokjes. Dat levert mogelijk gevaar op voor de volksgezondheid. Opmerkelijk en tegelijk veelzeggend is de opmerking dat er nog weinig bekend is over de gezondheidseffecten op lange termijn. Op zich is dat curieus, want de gezondheidsrisico’s werden in het verleden altijd ontkend of gebagatelliseerd (4). Ik zal aan dit onderwerp nog dit jaar uitgebreid aandacht besteden.

Bronnen:
1. Persbericht Rli, 15 maart 2018: ‘Digitalisering zet betrouwbaarheid stroomvoorziening onder druk’.
2. Rli, 15 maart 2018, Aanleiding en adviesvraag: ‘Stroomvoorziening onder digitale spanning’.
3. Website Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur, 15 maart 2018. Advies: ‘Digitalisering zet betrouwbaarheid stroomvoorziening onder druk’, o.a. hoofdstukken 2 en 3.
4. Ministerie: ‘straling van zendmast niet schadelijk’, Trouw online, 31 juli 2007. Algemeen Dagblad, 27 maart 2018: ‘Straling antennes aan banden: onduidelijkheid over gevaar volksgezondheid’. Diverse publicaties over digitalisering, zie een overzicht op mijn persoonlijke website www.jaapspaans.nl. 

Omslag advies: Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli)  Foto’s Jaap Spaans: Hoogspanningsmasten in Drenthe, klokkentoren kerk met gsm mast.